Skala podatkowa PIT
PIT według skali jest podatkiem progresywnym: do progu obowiązuje niższa stawka, a nadwyżka ponad próg jest opodatkowana wyższą — nigdy cały dochód naraz. Kwota wolna działa przez kwotę zmniejszającą podatek. Podane stawki obowiązują w 2026 roku.
Podatek dochodowy według skali (PIT) jest progresywny: im wyższy dochód, tym wyższa stawka — ale tylko od nadwyżki ponad próg, nigdy od całości naraz. Ta strona pokazuje dwa progi, próg dzielący je, kwotę wolną i kwotę zmniejszającą oraz ulgę dla młodych, tak jak używa ich kalkulator.
Dwa progi i jak działa próg
Skala ma dwa progi. Dochód do progu 120 000 zł jest opodatkowany niższą stawką 12%, a nadwyżka ponad próg — wyższą 32%. Najczęstsze nieporozumienie brzmi: „przekroczę próg, więc cały dochód wpadnie w 32%”. Tak nie jest. Wyższa stawka dotyczy wyłącznie tej części dochodu, która przekracza 120 000 zł; wszystko poniżej progu nadal liczy się po 12%.
Dlatego wejście w drugi próg nigdy nie obniża kwoty na rękę względem złotówki mniej — rośnie tylko podatek od nadwyżki. Kalkulator liczy zaliczkę marginalnie, próg po progu, więc wynik odpowiada temu, jak rozliczenie działa w praktyce, a nie uproszczeniu „jedna stawka do całości”.
Skala podatkowa — progi i stawki
| Podstawa opodatkowania | Stawka |
|---|---|
| do 120 000 zł | 12% |
| powyżej 120 000 zł (od nadwyżki) | 32% |
Stawki obowiązujące w 2026 roku. Skala i próg według źródeł branżowych; strona podatki.gov.pl nie została odczytana u źródła w tej rundzie.
Kwota wolna i kwota zmniejszająca podatek
Kwota wolna od podatku to 30 000 zł rocznie. W praktyce nie odejmuje się jej od dochodu — działa przez kwotę zmniejszającą podatek, czyli stałą kwotę odejmowaną od wyliczonej zaliczki. Rocznie jest to 3 600 zł (to jest 12% z kwoty wolnej), a w rozliczeniu miesięcznym u płatnika — 300 zł miesięcznie, o ile złożono PIT-2.
To rozróżnienie ma znaczenie: kwota zmniejszająca obniża sam podatek, a nie podstawę. Efekt jest taki, że przy niskich dochodach zaliczka potrafi zejść do zera, mimo że dochód formalnie istnieje. Kalkulator stosuje kwotę zmniejszającą tam, gdzie przysługuje, zamiast zakładać, że została pominięta.
Koszty uzyskania przychodu (KUP)
Koszty uzyskania obniżają podstawę opodatkowania, zanim policzy się podatek. Na umowie o pracę podstawowy koszt to 250 zł miesięcznie (przy jednej umowie i tej samej miejscowości) — kwota niezmieniana od 2022 roku. Na umowach cywilnoprawnych koszty liczy się inaczej, procentowo: 20% przychodu na zleceniu i 20% lub 50% na dziele (przy przeniesieniu praw autorskich).
Uwaga na status danej: ważność podstawowego KUP na 2026 rok wynika z założenia „bez nowelizacji od 2022” — źródła potwierdzają wprost tylko lata 2024/2025. Podwyższony koszt zamiejscowy jest oznaczony niżej i dlatego świadomie nie pojawia się tu jako liczba, dopóki nie potwierdzi go źródło datowane na 2026.
Ulga dla młodych (do 26. roku życia)
Osoby, które nie ukończyły 26. roku życia, korzystają z ulgi dla młodych: 0% PIT do rocznego limitu przychodu 85 528 zł. Powyżej limitu nadwyżkę opodatkowuje się już według skali. Ta ulga pochodzi ze źródła pierwotnego (gov.pl / KAS), więc podajemy ją wprost — w odróżnieniu od pozostałych liczb na tej stronie.
Zakres ulgi ma jednak wyraźne granice: obejmuje przychody z etatu i ze zlecenia zawartego z przedsiębiorcą, ale nie obejmuje umowy o dzieło ani działalności gospodarczej. Twórca rozliczający dzieło płaci więc PIT normalnie, nawet jeśli ma mniej niż 26 lat. Kalkulator zaznacza tę granicę zamiast po cichu stosować zwolnienie tam, gdzie nie przysługuje.