Emerytura z ZUS, wyjaśniona
Polska emerytura nie jest ułamkiem żadnej kwoty ani mnożnikiem stażu. Jest ilorazem: wszystko, co zapisano na Twoim koncie w ZUS, podzielone przez średnie dalsze trwanie życia dla Twojego wieku w miesiącu przejścia na emeryturę. Ta strona opisuje obie strony tego dzielenia — co wchodzi do licznika i skąd bierze się mianownik — z podstawą prawną przy każdym twierdzeniu.
Iloraz, nie ułamek
Emerytura jest równowartością kwoty, którą otrzymuje się przez podzielenie podstawy obliczenia przez średnie dalsze trwanie życia dla osoby w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę. Nic w tym rachunku nie jest procentem stażu ani częścią żadnej kwoty odniesienia.
Podstawa prawna: art. 26 ust. 1 ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS
Co wchodzi do licznika
Podstawę obliczenia tworzą trzy odrębnie uregulowane składniki.
- Składki na ubezpieczenie emerytalne zapisane na koncie w ZUS, po waloryzacji.
- Zwaloryzowany kapitał początkowy — wartość przypisana okresom sprzed 1 stycznia 1999 r.
- Kwoty zapisane na subkoncie.
Sama składka emerytalna wynosi 19,52% podstawy wymiaru i rozdziela się między konto i subkonto:
- ZUS account — 12,22%
- subkonto, for a member of an open pension fund — 4,38%
- open pension fund (OFE) — 2,92%
- subkonto, for everybody else — 7,3%
Dwa ostatnie wiersze są wariantami tej samej reguły, a nie składnikami sumy: kto jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, ma podział na fundusz i subkonto; kto nie jest — całość na subkoncie. W obu przypadkach na koncie w ZUS zostaje ta sama część.
Podstawa prawna: art. 25 ust. 1 i art. 173 ust. 2 ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS; art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Skąd bierze się mianownik
Tablicę ogłasza co roku Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym „Monitor Polski”, do 31 marca.
Wiek ubezpieczonego w dniu przejścia na emeryturę wyraża się w ukończonych latach i miesiącach.
| Wiek | Miesiące ponad pełny rok | Dalsze trwanie życia |
|---|---|---|
| 60 lat | 0 miesięcy | 268,9 miesiąca |
| 60 lat | 6 miesięcy | 264,2 miesiąca |
| 65 lat | 0 miesięcy | 222,7 miesiąca |
| 65 lat | 6 miesięcy | 218,4 miesiąca |
To wycinek tablicy, nie cała tablica: komunikat obejmuje wiek od 30 lat wzwyż i dwanaście kolumn miesięcy. Dla wieku spoza tego wycinka ta strona nie podaje liczby.
Podstawa prawna: art. 26 ust. 2–5 ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS; komunikat Prezesa GUS, M.P. 2026 poz. 319
Reguła, która działa wyłącznie na korzyść
Jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego, do ustalenia wysokości emerytury zgodnie z ust. 1 stosuje się tablice trwania życia obowiązujące w dniu, w którym ubezpieczony osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.
Innymi słowy: praca po osiągnięciu wieku emerytalnego nie może zaszkodzić przez to, że w międzyczasie tablica się wydłużyła.
Podstawa prawna: art. 26 ust. 6 ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS
Kiedy przysługuje
Wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Więcej o wieku emerytalnym · o wysokości i najniższej emeryturze
Podstawa prawna: art. 24 ust. 1 ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS
Górny limit dotyczy składki, nie emerytury
Żaden przepis nie ogranicza wysokości emerytury. Ograniczony jest WKŁAD: roczna podstawa wymiaru składki emerytalnej nie może przekroczyć trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, a powyżej tej kwoty składki się nie pobiera. To ogranicza tempo, w jakim konto może rosnąć w jednym roku; nie nakłada natomiast pułapu ani na stan konta, ani na liczbę lat, ani na samą emeryturę.
W roku, którego dotyczy obwieszczenie, limit ten wynosi 282 600,00 zł — 30-krotność prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, przyjętego w kwocie 9420,00 zł.
Podstawa prawna: art. 19 ust. 1 i 3 ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych; obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, M.P. 2025 poz. 1206